Khi nghe một giáo viên nói rằng học sinh mắc phải rất nhiều lỗi chính tả, tôi bỗng có một liên tưởng khác: bác sĩ thì biết đánh vần song họ viết chữ xấu; còn bạn hoàn toàn có thể là một chuyên gia thư pháp khi vẫn viết “guage” hay “gage” thay vì “gauge”.
Tôi có biết những trẻ viết chữ đẹp; thế nhưng bài báo nói đến 50% trẻ Ý, nên tôi cho rằng là mình phát hiện ra 50% kia là nhờ may rủi (trong chính trị cũng vậy, với tôi).
Bi kịch khởi nguồn trước thời máy tính và điện thoại di động rất lâu.
Chữ viết của bố mẹ tôi hơi nghiêng vì họ đặt vở nghiêng, và nếu so với chuẩn mực ngày nay, thì ít nhất đó cũng là một tác phẩm nghệ thuật nho nhỏ. Thời bây giờ, có những người – hẳn là viết chữ xấu tệ – cho rằng viết chữ đẹp là môn nghệ thuật của những gã khờ. Hiển nhiên là chữ viết đẹp không nhất thiết đồng nghĩa với trí tuệ sắc bén. Thế nhưng, sẽ thật nhẹ lòng khi ta được đọc những văn bản hay ghi chép được viết theo đúng cách mà chúng nên được viết.
Thế hệ tôi được theo học trong môi trường viết chữ đẹp. Chúng tôi bỏ ra tháng đầu tiên ở trường tiểu học chỉ để học cách tạo ra những nét chữ. Những bài tập sau đó được tổ chức theo cách lặp đi lặp lại rất nhiều lần và cực kỳ nghiêm khắc. Những bài tập như thế đã giúp chúng tôi biết cách giữ cho cổ tay vững vàng và không run rẩy khi cầm bút để tạo ra từng nét một. Một mặt làm cho chữ viết được tròn trịa và đều đặn, mặt khác giúp cho nét chữ mang vẻ thanh thoát hơn. Ồ, không hẳn bao giờ cũng được như thế. Vì có đôi khi chúng tôi làm dây mực khắp bàn ghế, tập vở, lên áo quần và cả bàn tay nữa, làm thành cả một đống dơ bẩn nhớp nhúa, phải mất mười phút để lau sạch.
Cơn khủng hoảng bắt đầu từ sự xuất hiện của bút bi. Những cây bút bi thời kỳ đầu cũng gây khá nhiều rắc rối; nếu ngay sau khi viết, bạn lướt tay trên những con chữ thì chắc chắn sẽ có những vết nhòe. Người ta không còn hứng thú với việc viết chữ đẹp vì chữ viết tay được viết bằng bút bi – thậm chí là một cây bút bi đẹp đẽ – đã không còn linh hồn, phong vị và cá tính nữa.
Tại sao ta nên tiếc thời chữ viết đẹp? Khả năng viết tốt và nhanh trên bàn phím đã kích thích những suy nghĩ nhanh và thường thì (chứ không phải luôn luôn) chương trình kiểm tra lỗi chính tả sẽ tự động gạch dưới những chỗ sai.
Mặc dù điện thoại di động đã khiến thế hệ trẻ viết “Where R U?” thay vì “Where are you?”, ta đừng quên tổ tiên mình đã choáng váng đến thế nào khi thấy ta viết “show” thay vì “shew” và “enough” thay vì “enow”. Các nhà thần học Trung cổ viết “respondeo dicendum quod” đã khiến Cicero ngã ngửa vì khiếp đảm.
Nghệ thuật viết chữ bằng tay dạy chúng ta cách điều khiển tay và kích thích sự phối hợp tay-mắt.
Bài báo ba trang nói trên đã chỉ ra rằng việc viết tay hướng chúng ta sắp xếp ý tưởng, suy nghĩ trước khi viết nó ra. Nhờ vào đặc tính của giấy bút, ta viết chậm lại và tư duy nhiều hơn. Nhiều người viết, dù đã quen với máy tính, đôi khi vẫn khắc chữ lên một tấm thẻ bằng đất sét vì nhờ thế họ có thể suy nghĩ một cách trầm tĩnh.
Đúng là trẻ em sẽ viết nhiều hơn nữa trên máy tính và điện thoại. Tuy nhiên, loài người đã học cách hồi sinh nhiều thứ mà tiến trình văn minh đã loại bỏ vì cho là không cần thiết, như thể thao và các lạc thú thẩm mỹ.
Con người không còn dùng ngựa để đi lại nhưng người ta vẫn đến học ở các trường dạy cưỡi ngựa; tàu máy đã xuất hiện nhưng nhiều người vẫn đam mê thú đi thuyền buồm như người Phoenicians cách đây 3000 năm; đã có đường hầm và đường ray xe lửa nhưng người ta vẫn thích đi bộ và leo núi Alps; con người sưu tập tem trong thời đại email; quân đội tham chiến với súng Kalashnikov nhưng chúng ta vẫn tổ chức các cuộc đấu kiếm nhẹ nhõm bình yên.
Sẽ là một điều hay nếu cha mẹ gửi con trẻ đến học ở những trường dạy viết chữ để chúng được tham gia các cuộc thi – chẳng những để có được nền tảng đâu là cái đẹp, mà còn giúp cho tâm lý thần kinh. Những trường như thế thực sự đã tồn tại, chỉ cần bạn gõ tìm “calligraphy school” trên internet. Và có lẽ, cho những người có bàn tay vững nhưng nghề nghiệp chưa vững, dạy môn nghệ thuật này cũng là một cách kiếm tiền tốt.
- Umberto Eco, The Guardian, 21.09.09
Nguồn: www.butmay.com
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét